Ala Hazrat Imam Ahmed Raza Khan  

Sar Soye Roza Jhuka

سر سوئے روضہ جھکا پھر تجھ کو کیا
دل تھا ساجد نجدیا پھر تجھ کو کیا

بیٹھتے اٹھتے مدد کے واسطے
یارسول اللہ کہا پھر تجھ کو کیا

یا غرض سے چھُٹ کے محض ذکر کو
نام پاک اُن کا جپا پھر تجھ کو کیا

بے خودی میں سجدۂ دریا طواف
جو کیا اچھا کیا پھر تجھ کو کیا

ان کو تملیک ملیک الملک سے
مالکِ عالم کہا پھر تجھ کو کیا

ان کے نام پاک پر دل جان و مال
نجدیا سب تج دیا پھر تجھ کو کیا

یٰعبادی کہہ کے ہم کو شاہ نے
اپنا بندہ کرلیا پھر تجھ کو کیا

دیو کے بندوں سے کب ہے یہ خطاب
تو نہ اُں کا ہے نہ تھا پھر تجھ کو کیا

لَایَعُوْ دُوْن آگے ہوگا بھی نہیں
تو الگ ہے دائما پھر تجھ کو کیا

دشتِ گردو پیش طیبہ کا ادب
مکہ ساتھا یا سوا پھر تجھ کو کیا

دیو تجھ سے خوش ہے پھر ہم کیا کریں
ہم سے راضی ہےخُدا پھر تجھ کو کیا

دیو کے بندوں سے ہم کو کیا غرض
ہم ہیں عبد مصطفیٰ پھر تجھ کو کیا

تیری دوزخ سے تو کچھ چھینا نہیں
خلد میں پہنچا رضؔا پھر تجھ کو کیا

حدائقِ بخشش

...

Wohi Rab Hai Jisne Tujhko

وہی رب ہے جس نے تجھ کو ہمہ تن کرم بنایا
ہمیں بھیک مانگنے کو ترا آستاں بتایا تجھے حمد ہے خدایا

تمہیں حاکم برا تمہیں قاسم عطایا
تمہیں دافع بلایا تمہیں شافع خطایا کوئی تم سا کون آیا

وہ کنواری پاک مریم وہ نَفَخْتُ فیہ کادم
ہے عجب نشانِ اعظم مگر آمنہ کا جایا وہی سب سے افضل ایا

یہی بولے سدرہ والے چمن جہاں کے تھالے
سبھی میں نے چھال ڈالے ترے پایہ کانہ پایا تجھے یک نے یک بنایا

فَاِاَفَرَغْتَ فَانْصَبْ یہ ملا ہے تم کو منصب
جو گدا بنا چکے اب اٹھو وقت بخشش آیا کرو قسمت عطایا

وَاِلَی الْاِ فَارْغَبْ کرو عرض سب کے مطلب
کہ تمہیں کو تکتے ہیں سب کرو ان پر اپنا سایا بنو شافعِ خطایا

ارے اے خدا کے بندو! کوئی میرے دل کو ڈھونڈو
مرے پاس تھا ابھی تو ابھی کیا ہوا خُدایا نہ کوئی گیا نہ آیا

ہمیں اے رضؔا ترے دل کا پتا چلا بہ مشکل
درِ روضہ کے مقابل وہ ہمیں نظر تو آیا یہ نہ پوچھ کیسا پایا

کبھی خندہ زیر لب ہے کبھی گریہ ساری شب ہے
کبھی غم کبھی طرف ہے نہ سبب سمجھ میں آیا نہ اسی نے کچھ بتایا

کبھی خاک پر پڑا ہے سر چرخ زیرِپا ہے
کبھی پیش در کھڑا ہے سر بندگی جھکایا تو قدم میں عرش پایا

کبھی وہ تپک کہ آتش کبھی وہ ٹپک کہ بارش
کبھی وہ ہجو م نالِش کوئی جانے ابر چھایا بڑی جوششوں سے آیا

کبھی وہ چہک کہ بلبل کبھ وہ مہک کہ خود گل
کبھی زندگی کے ارماں کبھی مرگ نو کا خواہاں

وہ جیا کہ مرگ قرباں وہ مواکہ زیست لایا کہے روح ہاں جلایا
کبھی گم کبھی عیاں ہے کبھی سرد گہ تپاں ہے

کبھی زیر لب فغاں ہے کبھی چپ کہ دم نہ تھایا رُک کام جاں دکھایا
یہ تصوراتِ باطل ترے آگے کیا ہیں مشکل
تری قدرتیں ہیں کامل انہیں راست کر خدایا میں انہیں شفیع لایا

حدائقِ بخشش

...

Bakar e Haish Haranam Aghisni Ya Rasool Allah

بکار خویش حیرانم اغثنی یا رسول اللہ
پریشانم پریشانم اغثنی یا رسول اللہ

ندارم جز تو ملجائے ندانم جز تو ماوائے
توئی خود سازو سا مانم اغثنی یا رسول اللہ

شہا بیکس نوازی کن طبیبا چارہ سازی کن
مریض دردِ عصیانم اغثنی یا رسول اللہ

نرفتم راہ بینا یاں فتادم درچہِ عصیاں
بیا اے حبل رحما نم اغثنی یا رسول اللہ

گنہ بر سر بلا بارد دِلم دردِ ہوا دارد
کہ داند جز تو در مانم اغثنی یا رسول اللہ

گنہ بر سر بلا بارد دلم دردِ ہوا دارد
کہ داند جز تو در مانم اغثنی یا رسول اللہ

اگر رانی وگر خوانی غلامم انت سُلطانی
دگر چیزے نمیدانم اغثنی یا رسول اللہ

بکہف رحمتم پرور زقطمیرم منہ کم تر
سگِ درگاہِ سلطانم اغثنی یا رسول اللہ

گنہ درجانم آرتش زد قیامت شعلہ می خیزد
مدد اے آب حیو انم اغثنی یا رسول اللہ

چو مرگم نخل جاں سوزد بہارم راخزاں سوزد
نہ ریزد برگ ایمانم اغثنی یا رسول اللہ

چو محشر فتنہ انگیزد بلائے بے اماں خیزد
بجویم از تو در مانم اغثنی یا رسول اللہ

پدر رانفرتے آید پسر راوحشت افزاید
توگیری زیر دامانم اغثنی یا رسول اللہ

عزیزاں گشتہ دور ازمن ہمہ یاراں نفورا زمن
دریں وحشت ترا خوانم اغثنی یا رسول اللہ

گدائے آمد اے سلطان بامید کرم نالاں
تہی داماں مگر دانم اغثنی یا رسول اللہ

اگرمی رانیم از در بمن بنمادرے دیگر
کجا نالم کِرا خوانم اغثنی یا رسول اللہ

گرفتارم رہائی دِہ مسیحا مومیائی دِہ
شکستم رنگ سامانم اغثنی یا رسول اللہ

رضؔایت سائل بے پر توئی سلطان لَاتَنْہَرْ
شہا بہرے ازیں خوانم اغثنی یا رسول اللہ

حدائق ِ بخشش

...

Lahad Main Ishq e Rukh e Shah Ka

لحد میں عشقِ رُخ شہ کا داغ لے کے چلے
اندھیری رات سُنی تھی چراغ لے کے چلے

ترے غلاموں کا نقشِ قدم ہے راہِ خدا
وہ کیا بہک سکے جو یہ سراغ لے کے چلے

جنان بنےگی محبّانِ چار یار کی قبر
جو اپنے سینہ میں یہ چار باغ لے کے چلے

گیے، زیارتِ در کی، صدر آہ واپس آئے
نظر کے اشک پیچھے دل کا داغ لے کے چلے

مدینہ جانِ جنان وجہاں ہے وہ سن لیں
جنہیں جنون جناں سوئے زاغ لے کے چلے

ترے سحاب سخن سے نہ نم کہ نم سے بھی کم
بلیغ بہر بلاغت بلاغ لے کے چلے

حضور طیبہ سے بھی کوئی کام بڑھ کر ہے
کہ جھوٹےحیلۂ مکر و فراغ لے کے چلے

تمہارے وصف جمال و کمال میں جبریل
محال ہے کہ مجال و مساغ لے کے چلے

گلہ نہیں ہے مُرید رشید شیطاں سے
کہ اس کے وسعت علمی کا لاغ لے کے چلے

ہر ایک اپنےبڑے کی بڑائی کرتا ہے
ہر ایک مغجچہ مغ کا ایاغ لے کے چلے

مگر خدا پہ جو دھبّہ وروغ کا تھوپا
یہ کس لعیں کی غلامی کا داغ لے کے چلے

وقوع کذب کے معنی دُرست اور قدوس
ہیے کی پھوٹے عجب سبز باغ لے کے چلے

جہاں میں کوئی بھی کافر سا کافر ایسا ہے
کہ اپنے رب پہ سفاہت کا داغ لے کے چلے

پڑی ہے اندھے کو عادت کہ شور بے ہی سے کھائے
بیڑ ہاتھ نہ آئی تو زاغ لے کے چلے

خبیث بہر خبیثہ خبیثہ بہر خبیث
کہ ساتھ جنس کو بازو وکلاغ لے کے چلے

جو دین کوؤں کو دے بیٹھے ان کو یکساں ہے
کلاغ لے کے چلے یا الاغ لے کے چلے

رضؔا کسی سگِ طیبہ کے پاؤں بھی چومے
تم اور آہ کہ اتنا دماغ لے کے چلے

حدائقِ بخشش

...

Ambiya Ko Bhi Ajal Aani Hai

انبیا کو بھی اجل آنی ہے
مگر ایسی کہ فقط آنی ہے

پھر اُسی آن کے بعد اُن کی حیات
مثل سابق و ہی جسمانی ہے

روح تو سب کی ہے زندہ ان کا
جسم پر نور بھی روحانی ہے

اوروں کی روح ہو کتنی ہی لطیف
اُن کے اجسام کی کب ثانی ہے

پاؤں جس خاک پہ رکھ دیں وہ بھی
روح ہے پاک ہے نورانی ہے

اس کی ازواج کو جائز ہے نکاح
اس کا ترکہ بٹے جو فانی ہے

یہ ہیں حَیّ ابدی ان کو رضؔا
صدق وعدہ کی قضا مانی ہے

حدائقِ بخشش

...

Nazm-e-Moatar

نظم معطر حمد ۱۳۰۹ھ

حمداًلک یا مفضل عبدالقادر یا ذالافضال
یا منعم یا مجمل عبدالقادر انت المتعال
مولائے بما مننت بالجود علیہ من دون سوال
امنن واجب سائل عبدالقادر جُد بلآمال

صلوٰۃ

باردز خُدا برجد عبدالقادر
محمود خُدا حامد عبدالقادر
باران درودے کہ چکیدہ زر خش
بار دبسر سید عبدالقادر

تمہید

یا رب کہ دمند سنائے عبدالقادر
ہر حرف کند ثنائےعبدالقادر
ہمزہ بردیفِ الف آید یعنی
خم کردہ قدش برائے عبدالقادر

ردیف الألف

یامن بسناہُ جاء عبدالقادر
یامن بشناہ یاء عبدالقادر
اِذْاَنْتَ جَعَلْتَہ کَمَا کُنْتَ نَشَاء
فَاجْعَلْنِیْ کَیْفَ شَاء عبدالقادر

رباعی

ربی اربی الرجاء عبدالقادر
اذعودنا العطاء عبدالقادر
الدار وسیعۃ وذوالدار کریم
بوءناحیث باء عبدالقادر

ردیف الباء

در حشر گہ جناب عبدالقادر
چوں نشر کنی کتاب عبدالقادر
از قادریاں مجوجدا گانہ حساب
مدّے شمراز حساب عبدالقادر

رباعی

اللہ اللہ ربّ عبدالقادر
دارد واللہ حبّ عبدالقادر
از وصف خدائے تو نصیبت دادند
طوبے لک اے محب عبدالقادر

ردیف التاء

اے عاجز تو قدرت عبدالقادر
محتاج درت دولت عبدالقادر
از خرمت ایں قدرت و دولت بخشائے
برعاجز پر حاجت عبدالقادر


رباعی

تنزیل مکمل ست عبدالقادر
تکمیل منزل ست عبدالقادر
کس نیست جُز اُو در دو کنار ایں سیر
خود ختم و خود اول ست عبدالقادر


رباعی

ممالا تعلموست عبدالقادر
مستور ستور ہوست عبدالقادر
میجو میگو پس آنچہ دانی کہ وراست
از جستن وگفتن اوست عبدالقادر


رباعی مستزاد

می گفت دلم کہ جاں ست عبدالقادر گفتم احسنت
جاں گفت کہ دین ماں ست عبدالقادر گفتم آمنت
دیں گفت حیات من۔۔۔۔ گفتم ایں جملہ صفات
از ذات بگو کہ آں ست عبدالقادر گم شد من وانت

رباعی

عقل وحصر صفات عبدالقادر شکبور و نجوم
وہم وادراک ذات عبدالقادر وہ شارق و بوم
عجز آں کہ بکنہ قطرہ آبے نرسید زعم آں کہ رسد
تا قعریم و فرات عبدالقادر قدرت معلوم

ردیف الثاء

دیں را اصل حدیث عبدالقادر
اہلِ دیں را مغیث عبدالقادر
او ماینطق عن الہویٰ ایں شرحش
قرآن احمد حدیث عبدالقادر

ردیف الجیم

اے رفعت بخش تاج عبدالقادر
پُر نور کن سراج عبدالقادر
آں تاج و سراج باز برکن یارب
بستاں زشہاں خراج عبدالقادر

ردیف الحاء

پاک است زباک طرح عبدالقادر
وجبی سب بری زجرح عبدالقادر
جرحش کہ تو اندر کہ کلکِ قدرت
احمد متن ست وشرح عبدالقادر

رباعی

اے عام کن صلاح عبدالقادر
انعام کن فلاح عبدالقادر
من سر تا پا جُناح گشم فریاد
اے سرتاپا نجاح عبدالقادر

ردیف الخاء

اے ظلِّ الہٰ شیخ عبدالقادر
اے بندہ پناہ شیخ عبدالقادر
محتاج وگدائیم وتو ذالتاج وکریم
شیئاً للہ شیخ عبدالقادر

رباعی

ماہ عربی اے رُخ عبدالقادر
نورے زربی اے رُخ عبدالقادر
امروز زدی دی زپری خوتبری
بدرے عجبیٰ اے رُخ عبدالقادر


ردیف الدال

دیں زادکہ زاد زاد عبدالقادر
دل داد کہ داد داد عبدالقادر
ایں جاں چہ کنم نذر سگش بادومرا
جاں باد کہ باد باد عبدالقادر


ردیف الذال

سلطان جہاں معاذ عبدالقادر
تن ملجا وجاں ملاذ عبدالقادر
صحن آرد امانی واماں باردبام
آں راکہ دہد عیاذ عبدالقادر


ردیف الراء

پر آب بود کوثر عبدالقادر
خوش تاب بود و گوہر عبدالقادر
در ظلمت ظِّما آب و تابے دارم
اے حشر بیا بر در عبدالقادر

رباعی
یارب نیم از در خور عبدالقادر
دل دادہ امراں از در عبدالقادر
ایں ننگ مریدے ار نرفتہ بمراد
رفتن مدہ از خاطر عبدالقادر
اے دافع ظلم افسر عبدالقادر
اے دفع ظلم خنجر عبدالقادر
دور از تو جہاں بمرگ نزدیک بیا
برکش زد وان کشور عبدالقادر


حِس کن انوار بدر عبدالقادر
بس کنزا اسرارِ صدر عبدالقادر
خود قدرتِ قدر نا مقدر رز قدر
جوئی مقدار قدر عبدالقادر

ردیف الزاء

اے فضل تو برگ و ساز عبدالقادر
فیض تو چمن طراز عبدالقادر

آن کن کہ رسد قمری بے بال و پرے
در سایۂ سرو ناز عبدالقادر

ردیف السین

دردا زدرِ مجلس عبدالقادر
دوراست سگ بیکس عبدالقادر
حال ایں وہوس آنکہ چو میرم بیرم
سردر قدم اقدس عبدالقادر

رباعی مستزاد

گفتم تاج رؤس عبدالقادر سرخم گردید
جانا روح نفوس عبدالقادر برخود بالید
رزماً او قلب فوج دیں را دل و جانست زد نوبت فتح
بزماً بزماً عروس عبدالقادر شاداں رقصید

ردیف الشین

بالاست بلند فرش عبدالقادر
برقدر بلند عرش عبدالقادر
آں بدر عریش بدرمہ پارہ عرش
تابندہ بہ ببیں بفرش عبدالقادر

گسترہ بعرش فرش عبدالقادر
آور دہ بفرش عرش عبدالقادر
ایں کرد کہ کرد کرد شا ہے کہ فزود
بالاؤ فرود عرش عبدالقادر


عرش شرف ست فرش عبدالقادر
فرش شرف ست عرش عبدالقادر
یعنی تا سربپائے (۔۔۔) فرش نمود
سرہاشدہ فرش عرش عبدالقادر

ردیف الصاد
فن گرچہ نہ شد برنص عبدالقادر
جاں دارد مُہر از فص عبدالقادر
گرنا قصم ایں نسبت کامل چہ خوش است
کاں بندہ رضا ناقص عبدالقادر

رباعی
بالکر منم مخلص عبدالقادر
سر برقدم خلص عبدالقادر
برکسر چور حم آرد فتحش چہ عجیب
بالفتح شوم مخلص عبدالقادر

ردیف الضاد

تمکین گلے از ریاض تلوینِ نمے از حیاض عبدالقادر
نور دل عارفاں کہ شب صبح نمات سطرے بوداز بیاض عبدالقادر

ردیف الطاء

اینجا وجہِ نشاط عبدالقادر
آنجا شمع صراط عبدالقادر
بکشادۂ۔۔۔۔۔ بنہادہ بحود
دروازہ صلا سماط عبدالقادر

ردیف الظاء
خوباں چوگل بوعظ عبدالقادر
اعیان رسل بوعظ عبدالقادر
پروانہ صفت جمع کہ خود جلوہ نماست
شمع جزو کل بوعظ عبدالقادر

ردیف العین

خور راتبہ خور زشمع عبدالقادر
مہ آزقہ بر زشمع عبدالقادر
ایں نور و سرور شیرت از صبح زچیست
دو دیست مگر زشمع عبدالقادر

رباعی
اما مگزز شمع عبدالقادر
مہری بنگرز شمع عبدالقادر
کاریکہ زخور بہ نیم مہ دیدی بیں
درنیم نظرز شمع عبدالقادر

رباعی
بروحدت اور رابع عبدالقادر
یک شاہد و دو سابع عبدالقادر
انجام وے آغازِ رسالت باشد
اینک گوہم تابع عبدالقادر

رباعی مستزاد
واحد چونہم رابع عبدالقادر در دامندال
زائد چو سوم سابع عبدالقادر ہم مسکن دال
یعنی بدلائے ہفت واوتاد چہار توحید سرا
یک یک بیکے تابع عبدالقادر اندر فن دال

ردیف الغین
مے نےنور چراغ عبدالقادر
مے نے نور ے زباغ عبدالقادر
ہم آب رشد ہست وہم مأیہ خلد
یارب چہ خوش ست اباغ عبدالقادر

ردیف الفاء
عطفاً عطفاً عطوف عبدالقادر
رافاً رافاً رؤف عبدالقادر
اے آنکہ بدست تست تصریف امور
اصرف عنا الصروف عبدالقادر

ردیف القاف
خیرہ است خردز برق عبدالقادر
تیرہ است حضور شرق عبدالقادر
خورشید بہ پر تو سُہا جستن چیست
اےجستہ بعقل فرق عبدالقادر

ردیف الکاف
آخرینم اے مالک عبدالقادر
مملوک و ۔۔۔ مالک عبدالقادر
مپسند کہ گویند بایں نسبت و بند
کاں بندہ فلاں ہالک عبدالقادر

ردیف اللام
نا مدز سلف عدیل عبدالقادر
ناید بخلف بدیل عبدالقادر
مثلش گرز اہلِ قرب جوئی گوئی
عبدالقادر مثیل عبدالقادر

رباعی
حشر ست و توئی کفیل عبدالقادر
جاہت بہ شہ جلیل عبدالقادر
درد اور وارِ عدل آمد مجرم
زود آ زود آ وکیل عبدالقادر

ردیف المیم
یارب بجمال نام عبدالقادر
یارب بنوال عام عبدالقادر
منگر بقصور و نقص ما قادریاں
بنگر بکمال تام عبدالقادر

رباعی
ہر صبح رہت مرام عبدالقادر
ہر شام درت مقام عبدالقادر
بگزرز سپید و سیہ قادریاں!
از حرمتِ صبح وشام عبدالقادر

رباعی
عبدالقادر کریم عبدالقادر
عبدالقادر عظیم عبدالقادر
رحمانت رب و رحمت عالم اب
رحمت رحمت رحیم عبدالقادر

رباعی
در جود سمر اے یم عبدالقادر
صد بحر ببر اے یم عبدالقادر
دور از تو سگ تشنہ لبے می میرد
یک موج دگر اے یم عبدالقادر

رباعی
صدیق صفت حلیم عبدالقادر
فاروق نمط حکیم عبدالقادر
مانند غنی کریم عبدالقادر
در رنگ علی علیم عبدالقادر

ردیف النون
دستے زدم اے ضامن عبدالقادر
در دامن جاں بامن عبدالقادر
یارب چو خود ایں دامن گستردہ تست
گستردہ مچیں دامن عبدالقادر

رباعی
یارب قر سے زخوان عبدالقادر
داریم حقے بنان عبدالقادر
ایں نسبت بس کہ عاجزان اوئیم
رحمے برعا جزان عبدالقادر

رباعی
جو دست بارث شان عبدالقادر
بودست و بود ازان عبدالقادر
جنّت بگدا دہند و منت نہ نہند
وَہْ سنّت خاندان عبدالقادر

ردیف الواو
خوبان خوبند نے چو عبدالقادر
شیر یناں قند نے چو عبدالقادر
محبوباں یکد گر بہ افزائش حسن
چند و صد چند نے چو عبدالقادر

رباعی
خواہی کاہی علو عبدالقادر
نامی سامی سمّو عبدالقادر
ہشدار کہ باخدائے خودمی جنگی
مُت غیظاً اے عدو عبدالقادر

رباعی
مہ فرش کتاں درد وِ عبدالقادر
خور شپرہ ساں در جو عبدالقادر
آشفتہ مہ وشیفتہ می گردو مہر
در جلوۂ ماہِ نو عبدالقادر

ردیف الہاء
حمداً لک اےاِلٰہ عبدالقادر
اے مالک و بادشاہ عبدالقادر
اے خاک براہِ تو سر جملہ سراں
کن خاک مرا براہ عبدالقادر

رباعی
بے جان و بجانم شہ عبدالقادر
کس جز تو ندانم شہ عبدالقادر
بد بودم و بد کردم وبر نیکی تو
نیک ست گمانم شہ عبدالقادر

رباعی
بہر سر ہو تجلیہ عبدالقادر
ہم تجلیہ راتحلیہ عبدالقادر
بر متن متینِ احدیت احمد
شرح است براں منہیہ عبدالقادر

رباعی
از عارضہ نیست وجہ عبدالقادر
ذاتی ست ولائے وجہ عبدالقادر
ہر کس شدہ محبوب وجہ صفتے
عبدالقادر بوجہ عبدالقادر

رباعی
خود نور ستد از رہ عبدالقادر
ہم اِذن طلوع ازشہ عبدالقادر
ماہ است گدائے در مہرو ایں جا
مہرست گدائے مہ عبدالقادر

رباعی مستنراد
بر اوج ترقی شدہ عبدالقادر تا نامِ خدا
خیمہ مستنزل زدہ عبدالقادر ناس اندو ہدیٰ
بالجملہ بقرآن رشاد وارشاد دربدء وختام
بِسم اللہ وناس آمدہ عبدالقادر حمدست ابدا

ردیف الیاء
اے قادر واے خدائے عبدالقادر
قدرت دہِ دستہائے عبدالقادر
برعاجزی مانظرِ رحمت کن
رحم اے قادر برائے عبدالقادر


جاں بخش مرا بپائے عبدالقادر
جاں بخش تہ لوائے عبدالقادر
ازصد چو رضا گزشتے از بہر رضاش
اینہم بعلم برائے عبدالقادر

رباعی
عین آمدہ ابتداے عبدالقادر
از رویت امر راے عبدالقادر
از رویتِ اوعین مرا روشن کن
روشن کن عین وراے عبدالقادر

رباعی
عید یکتا لقائے عبدالقادر
دُربار درِ عطائے عبدالقادر
عبدا بہ لقائے او چو ہمزہ گم شد
تادریابی بپائے عبدالقادر

رباعی
دل حرف مزن سوائے عبدالقادر
حاجت داند عطائے عبدالقادر
پیشش ہم ازو شفیع انگیز و بگو
عبدالقادر برائے عبدالقادر

رباعی مستزاد
افتادہ در اول بدایت باساں الصاق طلب
گرویدہ بآخر تجسس خنداں عین ساں بطرب
یعنی شہ جیلاں زشہان بس کہ ہمونست در مصحف قرب
بسم اللہ وناس را شروع دپایاں الحمد لِرَب

 

 

 

 

 

...

Manqabat Sarkar Ghous e Azam

اکسیر اعظم
قصیدۃ مجیدۃ مقبولۃ انشاء اللہ تعالیٰ فی منقبت سیدنا الغوث الاعظمرضی اللہ تعالیٰ عنہ
مطلع تشبیب و ذکر، عاشق شُدن حبیب
ایکہ صد جاں بستہ در ہر گوشۂ داماں توئی
دامن افشانی وجاں بار و چرا بیجاں توئی

آں کدا میں سنگدل عیارۂ خونخوارۂ
کر غمش باجانِ نازک درتپ ہجراں توئی

سروِ ناز خویشتن را برکہ قمری کردۂ
عندلیب کیستی چوں خود گلِ خنداں توئی

ہم رخاں آئینہ داری ہم لباں شکر شِکن
خود بخود نغمہ آئی باز خود حیراں توئی

جوئے خوں نرگس چہ ریزد گر بچشماں نرگسی
بوئے خوں از گل چہ خیزد گربہ تن ریحاں توئی

آں حسنیتی کہ جانِ حسن می نازد بتو
می ندانم از چہ مرگِ عاشقی جویاں توئی

نو غزال کمسنِ من سوئے ویراں می رمی
ہیچ ویرانہ بود جائیکہ در جولاں توئی

سینہ حُسن آباد شد ترسم نمائی درد، لم
زانکہ ازو حشت رسیدہ دردل ویراں توئی

سوختم من سوختم اے تاب حسنت شعلہ خیز
آتشت درجاں ببازد خود چراسوزاں توئی

ایں چنپنی ایکہ ماہت زیرِ ابرِ عاشقی ست
آہ اگربے پردہ روزے بر سر لمعاں توئی

سینہ گر برسینہ ام مالی غمت چینم مگر
دانم اینہم از غرض دانی کہ بس ناداں توئی

ماہِ من مہ بندہ اَت مَہ راچہ مانی کاینچیں
سیہ وقف داغ و بیخواب سرگرداں توئی

عالمے کشتہ بناز اینجا چہ ماندی در نیاز
کار فرما فتنہ را آخر سماں فتاں توئی

دام کا کل بہر آں صیّاد خود ہم می کشا
یا ہمیں مشت پر مارا بلائے جاں توئی

باغہا گشتم بجانِ تو کہ بے ماناستی
یارب آں گل خود چہ گل باشد کہ بلبل ساں توئی

منکہ می گریم سزائے من کہ رویت دیدہ ام
توکہ آئینہ نہ بینی از چہ رو گریاں توئی

یا مگر خود رابروئےخویش عاشق کردۂ
یا حسیں تردیدۂ از خود کہ صید آں توئی

 

گریز ربط آمیز بسوئے مدح ذوق انگیز

یا ہمانا پر توے از شمع جیلاں برتو تافت
کاینچیں از تابش و تپ ہر دوبا ساماں توئی

آں شہے کا ندر پنا ہش حُسن و عشق آسودہ اند
ہر دورا ایما کہ شاہا ملجاء مایاں توئی

حُسنِ رنگش عِشقِ بُویش ہر دو بر رویش نثار
ایں سراید جاں توئی واں نغمہ زن جاناں توئی

عشق درنازش کہ تاجاناں رسانیدم ترا
حُسن دربالش کہ خود شاخی زمحبوباں توئی

عشق گفتش سید ابر خیزو روبر خاک نہ
حسن گفت از عرش بگزر پر تو یزداں توئی

الالتفات الی الخطاب مع تقریر جامعیۃ الحسن والعشقِ

سرورا جاں پرور امیرانم اندر کارِ تو
حیرتم در تو فزوں بادا سرِ پنہاں توئی

سوزی افروزی گدازی بزمِ جاں روشن کنی
شب بپا استادہ گریاں بادل بریاں توئی

گردِ تو پروانۂ روئے تو یکساں ہر طرف
روشنم شد کر ہمہ رو شمع افروزاں توئی

شہ کریم ست اے رضؔا در مدح سرکن مطلعے
شکرت بخشد اگر طوطی مدحت خواں توئی


اوّل مطالع المدح
پیر پیراں میر میراں اے شہ جیلاں توئی
انس جان قدسیان وغوث انس و جاں توئی

زیب مطلع
سر توئی سرور توئی سر را سرو ساماں توئی
جاں توئی جاناں توئی جاں را قرارِ جاں توئی

ظل ذاتِ کبریا وعکس حسنِ مصطفیٰ
مصطفیٰ خورشیدروآں خورشید راالمعاں توئی

مَنْ رَاٰنِی قَدْرَا َلْحق گر بگوئی می سزو
زانکہ ماہِ طیبہ را آئینہ تاباں توئی

بارک اللہ نو بہار لالہ زار مصطفیٰ
وہَ چہ رنگ است اینکہ رنگِ روضۂ رضواں توئی

جو شد از قدِ تو سردو بار داز روئے تو گل
خوش گلستانے کہ باشی طرفہ سروستاں توئی

آنکہ گویند اولیا راہست قدرت ازِلٰہ
باز گر دانند تیراز نیم راہ ایناں توئی

از تو میر یم وزبییم وعیش جاوید اں کنیم
جاں ستاں جاں بخش جاں پرور توئی وہاں توئی

کہنہ جانے دادہ جانے چوں تو در بریا فتیم
وہ کہ ماں چنداں گرانیم وچنیں ارزاں توئی

عالمِ امی چہ تعلیمے عجیبت کردہ است
اوحش اللہ بر علومت سر وغائب داں توئی

فی ترقیا تہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ
قبلہ گاہِ جان و دل پاکی زلوث آب وگلِ
رخت بالا بردہ از مقصودۂ ارکاں توئی

شہسوار من چہ تازی کہ درگامِ نخست
پاک بیروں تاختہ زیں ساکن وگرداں توئی

تا پری بخشودۂ از عرش بالا بودۂ!
آں قوی پر باِز اشہب صاحب طیراں توئی

سالہا شد زیر مہمیزست اسپ سالکاں
تاعناں دردست گیری آں سوئے امکاں توئی

فی کونہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ سراً الا یدرک
ایں چہ شکل است اینکہ داری تو کہ ظلے بر تری
صورتے بگر فتہ بر اندازۂ اکواں توئی

یا مگر آئینہ از غیب ایں سو کردہ روے
عکس می جو شد نمایاں در نظر زینساں توئی

یا مگر نوعے دگر راہم بشر نا میدہ اند
یا تعالیٰ اللہ از انساں گر ہمیں انساں توئی

فی جامعیۃ رضی اللہ تعالیٰ عنہ لکمات الظاہر الباطن

شرع از رویت چکد عرفاں زپہلویت دمد
ہم بہارِ ایں گل وہم ابرِ آں باراں توئی

پردہ برگیر از رُخت اے مہ کہ شرح ملتی
رُخ بپوش ایجاں کہ رمزِ باطن قرآن توئی

ہم توئی قطب جنوب وہم توئی قطب شمال
نے غلط کردم محیط عالمِ عرفاں توئی

ثابت و سیارہ ہم در تست و عرشِ اعظمی
اہل تمکیں اہل تلویں جملہ راسلطاں توئی

فی ارثہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ عن الانبیاء والخلفاء ونیابہ لہم

مصطفیٰ سلطان عالی جاہ ودرسرکا اُو
ناظمِ ذوالقدر بالادست والا شاں توئی

اقتدار کن مکن حق مصطفیٰ رادادہ است
زیر تخت مصطفیٰ بر کرسی دیوں توئی

دور آخر نشو تو بر قلب ابراہیم شد
دورِ اوّل ہم نشینِ موسی عمراں توئی

ہم خلیل خوانِ رفق ذبیح تیغ عشق !
نوحِ کشتی غریباں خِضِر گمراہاں توئی

موسی طورِ جلال وعیسی چرخ کمال
یُوسف مصِر جمال ایّوب صبر ستاں توئی

تاجِ صدیقی بسر شاہِ جہاں آراستی
تیغ فاروقی بقبضہ داورِ گیہاں توئی

ہم دو نورِ جان و تن داری وہم سیف وعلم
ہم تو ذوالنورینی وہم حیدرِ دوراں توئی

فی تفضیلہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ علی الاولیاء

اولیاء راگر گہر باشد تو بحر گوہری
وربدستِ شاں زرے دادند زر راکاں توئی

واصلاں را در مقامِ قرب شانے دادہ اند
شوکت شاں شدز شان وشانِ شبان شاں توئی

قصر عارف ہر چہ بالا تر بتو محتاج تر
نے ہمیں بناکہ ہم بنیاد ایں بنیاں توئی

فضل منہ فی شئیٍ مِن التلمیحات

آنکہ پایش بر رقاب اولیائے عالم است
وآنکہ ایں فرمود حق فرمود باللہ آں توئی

اندریں قول آنچہ تخصیصات بیجاکر دہ اند
اززلل یا از ضلالت پاک ازاں بہتاں توئی

بہر پایت خواجۂ ہنداں شہ کیواں جناب
بَل علیٰ عینی ورأسی گویداں خاقاں توئی

درتن مردانِ غیب آتش زوعظت می زنی
باز خود آں کشتِ آتش دیدہ رانیساں توئی

آں کہ از بیت المقدس تا درت یک گام داشت
از تورہ می پر سدو منجیش از نقصاں توئی

رہروانِ قدس اگر آنجانہ بینندت رواست
زانکہ اندر حجلۂ قدسی نہ درمیداں توئی

سبز خلعقت باطر اِز قُل ہواللہ اَحد
آں مکرم راکہ بخشید ارنہ در ایواں توئی

فصل منہ فی تفضیلہرضی اللہ تعالیٰ عنہ علیٰ مشائخہ الکرام

گو شیوخت راتواں گفت ازرہِ القائے نور
کافتا بانند ایشانِ ومہِ تاباں توئی

لیک سیر شاں بود بر مستقرو وازکجا
آں ترقی منازل کاندراں ہر آں توئی

ماہ من لاینبغی للشمس ادراک القمر
خاصہ چوں ازعاد کالْعُرْجُوْں دَر اطمینان توئی

کورِ چشم بدچہ می بالی پری بودی ہلال
دی قمر گشتی واِمشَب بَدر و بہتر زاں توئی

فی تقریر عیشہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ
اصفیا در جہد و تو شاہانہ عشرت می کنی
نوش بادت زانکہ خود شایان ہر ساماں توئی

بلبلاں راسوز و سازو سوزِ ایشاں کم مباد
گلر خاں رازیب زیبد زیب ایں بستاں توئی

خوش خورو خوش پوش وخوش زی کوری چشمِ عدو
شاہِ اقلیم تن وسلطان ملک جاں توئی

کامرانی کن بکام دوستاں اے من فدات
چشم حاسد کور بادانوشہ ذی شاں توئی

شادزی اےنو عروسِ شادمانی شادزی
چوں بحمد اللہ در مشکوئے ایں سلطاں توئی

بلکہ لا واللہ کاینہا ہم نہ از خود کردۂ
رفت فرماں ایں چنین وتابع فرماں توئی

ترک نسبت گفتم ازمن لفظ محی الدیں مخواہ
زانکہ دردینِ رضا ہم دین وہم ایماں توئی

ہم بدقت ہم بشہرت ہم بہ نعت اولیاء
فارغ از وصفِ فلان و مدحتِ بہماں توئی


تمہید عرض الحاجۃ

بے نوایاں رانوئے ذکرِ عیشت کردہ ام
زارنالاں راصلائے گوش بر افغاں توئی

چارۂ کن اے عطائے بن کریم ابن الکریم
ظرف من معلوم و بیحد وافرو جو شاں توئی

باہمیں دستِ دوتاودامنِ کو تاہِ وتنگ
ازچہ گیرم درچہ بنہم بسکہ بے پایاں توئی

کوہ نہ دامن و دہد وقت انکہ پُر جوش آمدی
دست در بازار نفرو شند بر فیضاں توئی

المطلع الرابع فی الاستمداد

رومتاب از ما بداں چوں مایۂ غفراں توئی
آیۂ رحمت توئی آئینۂ رحماں توئی

بندہ ات غیرت برد گر بردرِ غیرت رود
ور رود چوں بنگردہم شاہ آں ایواں توئی

سادگیم بیں کہ میں جویم زتو درمانِ درد
درد کو درماں کجاہم ایں توئی ہم آں توئی

الاستغانۃ اللاسلام

دین بابائے خودت را از سر نو زندہ کن
سیدا آخر نہ عمر سید الادیاں توئی

کافراں توہین اسلام آشکار امی کنند
آہ اے عزّ مسلماناں کجا پنہاں توئی

تابیا ید مہدی از ارواح وعیسیٰ از فلک
جلوۂ کن خود مسیحا کار ومہدی شاں توئی

کشتیِ ملت بموجے کالجبال افتادہ است
من سرت گردم بیا چوں نوح ایں طوفاں توئی

بادریز و موج موج وموج خیزد فوج فوج
بر سروقت غریباں رَس چوکشتی باں توئی

استمداد العبد لنفسہٖ

حاش للہ تنگ گردو جاہت از ہمچوں منے
یا عمیم الجود بس باوسعت داماں توئی

نامۂ خود گرسیہ کردم سیہ ترکردہ گیر
بلکہ زینساں صدد گرہم چوں مہ رخشاں توئی

گم چہ شد گرزیزہ گشتم نگ بدستت مومیا
گم چہ شد گر سوختم خود چشمۂ حیواں توئی

سخت ناکس مرد کے ام گرنہ رقصم شاد شاد
چوں شنیدم ہم طب واشطح وغن گویاں توئی

وقت گوہر خوش اگر وریاش دردل جائے داد
غرقہ خس راہم نہ بیند خس منم عماں توئی

کوہِ من کاہست اگر دستے دہی وقت حساب
کاہِ من کوہست اگر بر پلۂ میزاں توئی

المباہات الجلیۃ باظہار نسبۃ العبدیۃ

احمد ہندی رضؔا ابنِ نقی ابن رضؔا
از اب وجد بندہ وواقف زہر عنواں توئی

مادرم باشد کنیز تو پدر باشد غلام
خانہ زاد کہنہ ام آقائے خان و ماں توئی

من نمک پروردہ ام تا شیر مادر خوردہ ام
للہ المِنّۃ شکر بخش نمک خوراں توئی

خطِ آزادی نہ خواہم بند گیت خسروی است
یللے گر بندہ ام خوش مالک غلماں توئی

انتساب المدّاح الیٰ کلاب الباب العالی

برسر خوانِ کرم محروم نگز ارند سگ
من سگ و ابرار مہمانان و صاحب خواں توئی

سگ بیاں نتواند وجودت نہ پابند بیانست
کام سگ دانی وقادر بر عطائے آں توئی

گر بسنگے می زنی خود مالکِ جان و تنی
وربہ نعمت می نوازی منّتِ منّاں توئی

پارۂ نانے بفر ماتا سوئے من افگنند
ہمّتِ سگ ایں قدر دیگر نوال افشاں توئی

من کہ سگ باشم زِکوۓ تو کجا بیروں روم
چوں یقیں دانم کہ سگ رانیز و جہ ناں توئی

در کشادہ خواں نہادہ سگ گرسنہ شہ کریم
چیست حرفِ رفتن و مختار خوان وزاں توئی

دور بنشینم زمیں بوسم فتم لابہ کنم
چشم در توبندم و دانم کہ ذوالا حساں توئی

للہ العِزّۃ سگِ ہندی و در کوئے تو بار
آرے ابن رحمۃ اللعالمین اے جاں توئی

ہر سگےرابر درِ فیضیت چناں دل می دہند
مرحبا خوش آؤ بنشیں سگ نۂ مہماں توئی

گر پریشاں کرد وقت خادمانت عو عوم
خامش اہل درد را مپسند چوں درماں توئی

وائے من گر جلوہ فرمائی ومن ماند بمن
منزمن بستاں وجالیش درد لم منشاں توئی

قادری بودن رضؔا رامفت باغ خُلد داد
من نمی گفتم کہ آقا مایۂ غفراں توئی

 

 

...

Akseer e Azam

اکسیر اعظم
قصیدۃ مجیدۃ مقبولۃ انشاء اللہ تعالیٰ فی منقبت سیدنا الغوث الاعظمرضی اللہ تعالیٰ عنہ

مطلع تشبیب و ذکر، عاشق شُدن حبیب
ایکہ صد جاں بستہ در ہر گوشۂ داماں توئی

دامن افشانی وجاں بار و چرا بیجاں توئی
آں کدا میں سنگدل عیارۂ خونخوارۂ

کر غمش باجانِ نازک درتپ ہجراں توئی
سروِ ناز خویشتن را برکہ قمری کردۂ

عندلیب کیستی چوں خود گلِ خنداں توئی
ہم رخاں آئینہ داری ہم لباں شکر شِکن

خود بخود نغمہ آئی باز خود حیراں توئی
جوئے خوں نرگس چہ ریزد گر بچشماں نرگسی

بوئے خوں از گل چہ خیزد گربہ تن ریحاں توئی
آں حسنیتی کہ جانِ حسن می نازد بتو

می ندانم از چہ مرگِ عاشقی جویاں توئی
نو غزال کمسن من سوئے ویراں می رمی

ہیچ ویرانہ بود جائیکہ در جولاں توئی
سینہ حُسن آباد شد ترسم نمائی درد، لم

زانکہ ازو حشت رسیدہ دردل ویراں توئی
سوختم من سوختم اے تاب حسنت شعلہ خیز

آتشت درجاں ببازد خود چراسوزاں توئی
ایں چنپنی ایکہ ماہت زیر ابر عاشقی ست

آہ اگر اگر بے پردہ روزے بر سر لمعاں توئی
سینہ گر برسینہ ام مالی غمت چینم مگر

دانم اینہم از غرض دانی کہ بس ناداں توئی
ماہِ من مہ بندہ اَت مَہ راچہ مانی کاینچیں

سیہ وقف داغ و بیخواب سرگرداں توئی
عالمے کشتہ بناز اینجا چہ ماندی در نیاز

کار فرما فتنہ را آخر ہماں فتاں توئی
دام کا کل بہر آں صیّا وخود ہم می کشا

یا ہمیں مشت پر مارا بلائے جاں توئی
باغہا گشتم بجانِ تو کہ بے ماناستی

یارب آں گل خود چہ گل باشد کہ بلبل ساں توئی
منکہ می گریم سزائے من کہ رویت دیدہ ام

توکہ آئینہ نہ بینی از چہ رو گریاں توئی
یا مگر خود رابروئےخویش عاشق کردۂ

یا حسیں تردیدۂ از خود کہ صید آں تولئ

گریز ربط آمیز بسوئے مدح ذوق انگیز

یا ہمانا پر توے از شمع جیلاں برتو تافت
کاینچیں از تابش و تپ ہر دوبا ساماں توئی

آں شہے کا ندر پنا ہش حُسن و عشق آسودہ اند
ہر دورا ایما کہ شاہا ملجاء مایاں توئی

حُسنِ رنگش عِشقِ بُویش ہر دو بر رویش نثار
ایں سراید جاں توئی واں نغمہ زن جاناں توئی

عشق درنازش کہ تاجاناں رسانیدم ترا
حُسن دربالش کہ خود شاخی زمحبوباں توئی

عشق گفتش سید ابر خیزو روبر خاک نہ
حسن گفت از عرش بگزر پر تو یزداں توئی

الالتفات الی الخطاب مع تقریر جامعیۃ الحسن والعشقِ

سرورا جاں پرور امیرانم اندر کارِ تو
حیرتم در تو فزوں بادا سرِ پنہاں توئی

سوزی افروزی گدازی بزمِ جاں روشن کنی
شب بپا استادہ گریاں بادل بریاں توئی

گردِ تو پروانۂ روئے تو یکساں ہر طرف
روشنم شد کر ہمہ رو شمع افروزاں توئی

شہ کریم ست اے رضؔا در مدح سرکن مطلعے
شکرت بخشد اگر طوطی مدحت خواں توئی


اوّل مطالع المدح
پیر پیراں میر میراں اے شہ جیلاں توئی
انس جان قدسیان وغوث انس و جاں توئی

زیب مطلع
سر توئی سرور توئی سر را سرو ساماں توئی
جاں توئی جاناں توئی جاں را قرارِ جاں توئی

ظل ذاتِ کبریا وعکس حسنِ مصطفیٰ
مصطفیٰ خورشیدروآں خورشید راالمعاں توئی

مَنْ رَاٰنِی قَدْرَا َلْحق گر بگوئی می سزو
زانکہ ماہِ طیبہ را آئینہ تاباں توئی

بارک اللہ نو بہار لالہ زار مصطفیٰ
وہَ چہ رنگ است اینکہ رنگِ روضۂ رضواں توئی

جو شد از قدِ تو سردو بار داز روئے تو گل
خوش گلستانے کہ باشی طرفہ سروستاں توئی

آنکہ گویند اولیا راہست قدرت ازِلٰہ
باز گر دانند تیراز نیم راہ ایناں توئی

از تو میر یم وزبییم وعیش جاوید اں کنیم
جاں ستاں جاں بخش جاں پرور توئی وہاں توئی

کہنہ جانے دادہ جانے چوں تو در بریا فتیم
وہ کہ ماں چنداں گرانیم وچنیں ارزاں توئی

عالمِ امی چہ تعلیمے عجیبت کردہ است
اوحش اللہ بر علومت سر وغائب داں توئی

فی ترقیا تہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ
قبلہ گاہِ جان و دل پاکی زلوث آب وگلِ
رخت بالا بردہ از مقصودۂ ارکاں توئی

شہسوار من چہ تازی کہ درگامِ نخست
پاک بیروں تاختہ زیں ساکن وگرداں توئی

تا پری بخشودۂ از عرش بالا بودۂ!
آں قوی پر باِز اشہب صاحب طیراں توئی

سالہا شد زیر مہمیزست اسپ سالکاں
تاعناں دردست گیری آں سوئے امکاں توئی

فی کونہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ سراً الا یدرک
ایں چہ شکل است اینکہ داری تو کہ ظلے بر تری
صورتے بگر فتہ بر اندازۂ اکواں توئی

یا مگر آئینہ از غیب ایں سو کردہ روے
عکس می جو شد نمایاں در نظر زینساں توئی

یا مگر نوعے دگر راہم بشر نا میدہ اند
یا تعالیٰ اللہ از انساں گر ہمیں انساں توئی

فی جامعیۃ رضی اللہ تعالیٰ عنہ لکمات الظاہر الباطن

شرع از رویت چکد عرفاں زپہلویت دمد
ہم بہارِ ایں گل وہم ابرِ آں باراں توئی

پردہ برگیر از رُخت اے مہ کہ شرح ملتی
رُخ بپوش ایجاں کہ رمزِ باطن قرآن توئی

ہم توئی قطب جنوب وہم توئی قطب شمال
نے غلط کردم محیط عالمِ عرفاں توئی

ثابت و سیارہ ہم در تست و عرشِ اعظمی
اہل تمکیں اہل تلویں جملہ راسلطاں توئی

فی ارثہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ عن الانبیاء والخلفاء ونیابہ لہم

مصطفیٰ سلطان عالی جاہ ودرسرکا اُو
ناظمِ ذوالقدر بالادست والا شاں توئی

اقتدار کن مکن حق مصطفیٰ رادادہ است
زیر تخت مصطفیٰ بر کرسی دیوں توئی

دور آخر نشو تو بر قلب ابراہیم شد
دورِ اوّل ہم نشینِ موسی عمراں توئی

ہم خلیل خوانِ رفق ذبیح تیغ عشق !
نوحِ کشتی غریباں خِضِر گمراہاں توئی

موسی طورِ جلال وعیسی چرخ کمال
یُوسف مصِر جمال ایّوب صبر ستاں توئی

تاجِ صدیقی بسر شاہِ جہاں آراستی
تیغ فاروقی بقبضہ داورِ گیہاں توئی

ہم دو نورِ جان و تن داری وہم سیف وعلم
ہم تو ذوالنورینی وہم حیدرِ دوراں توئی

فی تفضیلہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ علی الاولیاء

اولیاء راگر گہر باشد تو بحر گوہری
وربدستِ شاں زرے دادند زر راکاں توئی

واصلاں را در مقامِ قرب شانے دادہ اند
شوکت شاں شدز شان وشانِ شبان شاں توئی

قصر عارف ہر چہ بالا تر بتو محتاج تر
نے ہمیں بناکہ ہم بنیاد ایں بنیاں توئی

فضل منہ فی شئیٍ مِن التلمیحات

آنکہ پایش بر رقاب اولیائے عالم است
وآنکہ ایں فرمود حق فرمود باللہ آں توئی

اندریں قول آنچہ تخصیصات بیجاکر دہ اند
اززلل یا از ضلالت پاک ازاں بہتاں توئی

بہر پایت خواجۂ ہنداں شہ کیواں جناب
بَل علیٰ عینی ورأسی گویداں خاقاں توئی

درتن مردانِ غیب آتش زوعظت می زنی
باز خود آں کشتِ آتش دیدہ رانیساں توئی

آں کہ از بیت المقدس تا درت یک گام داشت
از تورہ می پر سدو منجیش از نقصاں توئی

رہروانِ قدس اگر آنجانہ بینندت رواست
زانکہ اندر حجلۂ قدسی نہ درمیداں توئی

سبز خلعقت باطر اِز قُل ہواللہ اَحد
آں مکرم راکہ بخشید ارنہ در ایواں توئی

فصل منہ فی تفضیلہرضی اللہ تعالیٰ عنہ علیٰ مشائخہ الکرام

گو شیوخت راتواں گفت ازرہِ القائے نور
کافتا بانند ایشانِ ومہِ تاباں توئی

لیک سیر شاں بود بر مستقرو وازکجا
آں ترقی منازل کاندراں ہر آں توئی

ماہ من لاینبغی للشمس ادراک القمر
خاصہ چوں ازعاد کالْعُرْجُوْں دَر اطمینان توئی

کورِ چشم بدچہ می بالی پری بودی ہلال
دی قمر گشتی واِمشَب بَدر و بہتر زاں توئی

فی تقریر عیشہ رضی اللہ تعالیٰ عنہ
اصفیا در جہد و تو شاہانہ عشرت می کنی
نوش بادت زانکہ خود شایان ہر ساماں توئی

بلبلاں راسوز و سازو سوزِ ایشاں کم مباد
گلر خاں رازیب زیبد زیب ایں بستاں توئی

خوش خورو خوش پوش وخوش زی کوری چشمِ عدو
شاہِ اقلیم تن وسلطان ملک جاں توئی

کامرانی کن بکام دوستاں اے من فدات
چشم حاسد کور بادانوشہ ذی شاں توئی

شادزی اےنو عروسِ شادمانی شادزی
چوں بحمد اللہ در مشکوئے ایں سلطاں توئی

بلکہ لا واللہ کاینہا ہم نہ از خود کردۂ
رفت فرماں ایں چنین وتابع فرماں توئی

ترک نسبت گفتم ازمن لفظ محی الدیں مخواہ
زانکہ دردینِ رضا ہم دین وہم ایماں توئی

ہم بدقت ہم بشہرت ہم بہ نعت اولیاء
فارغ از وصفِ فلان و مدحتِ بہماں توئی


تمہید عرض الحاجۃ

بے نوایاں رانوئے ذکرِ عیشت کردہ ام
زارنالاں راصلائے گوش بر افغاں توئی

چارۂ کن اے عطائے بن کریم ابن الکریم
ظرف من معلوم و بیحد وافرو جو شاں توئی

باہمیں دستِ دوتاودامنِ کو تاہِ وتنگ
ازچہ گیرم درچہ بنہم بسکہ بے پایاں توئی

کوہ نہ دامن و دہد وقت انکہ پُر جوش آمدی
دست در بازار نفرو شند بر فیضاں توئی

المطلع الرابع فی الاستمداد

رومتاب از ما بداں چوں مایۂ غفراں توئی
آیۂ رحمت توئی آئینۂ رحماں توئی

بندہ ات غیرت برد گر بردرِ غیرت رود
ور رود چوں بنگردہم شاہ آں ایواں توئی

سادگیم بیں کہ میں جویم زتو درمانِ درد
درد کو درماں کجاہم ایں توئی ہم آں توئی

الاستغانۃ اللاسلام

دین بابائے خودت را از سر نو زندہ کن
سیدا آخر نہ عمر سید الادیاں توئی

کافراں توہین اسلام آشکار امی کنند
آہ اے عزّ مسلماناں کجا پنہاں توئی

تابیا ید مہدی از ارواح وعیسیٰ از فلک
جلوۂ کن خود مسیحا کار ومہدی شاں توئی

کشتیِ ملت بموجے کالجبال افتادہ است
من سرت گردم بیا چوں نوح ایں طوفاں توئی

بادریز و موج موج وموج خیزد فوج فوج
بر سروقت غریباں رَس چوکشتی باں توئی

استمداد العبد لنفسہٖ

حاش للہ تنگ گردو جاہت از ہمچوں منے
یا عمیم الجود بس باوسعت داماں توئی

نامۂ خود گرسیہ کردم سیہ ترکردہ گیر
بلکہ زینساں صدد گرہم چوں مہ رخشاں توئی

گم چہ شد گرزیزہ گشتم نگ بدستت مومیا
گم چہ شد گر سوختم خود چشمۂ حیواں توئی

سخت ناکس مرد کے ام گرنہ رقصم شاد شاد
چوں شنیدم ہم طب واشطح وغن گویاں توئی

وقت گوہر خوش اگر وریاش دردل جائے داد
غرقہ خس راہم نہ بیند خس منم عماں توئی

کوہِ من کاہست اگر دستے دہی وقت حساب
کاہِ من کوہست اگر بر پلۂ میزاں توئی

المباہات الجلیۃ باظہار نسبۃ العبدیۃ

احمد ہندی رضؔا ابنِ نقی ابن رضؔا
از اب وجد بندہ وواقف زہر عنواں توئی

مادرم باشد کنیز تو پدر باشد غلام
خانہ زاد کہنہ ام آقائے خان و ماں توئی

من نمک پروردہ ام تا شیر مادر خوردہ ام
للہ المِنّۃ شکر بخش نمک خوراں توئی

خطِ آزادی نہ خواہم بند گیت خسروی است
یللے گر بندہ ام خوش مالک غلماں توئی

انتساب المدّاح الیٰ کلاب الباب العالی

برسر خوانِ کرم محروم نگز ارند سگ
من سگ و ابرار مہمانان و صاحب خواں توئی

سگ بیاں نتواند وجودت نہ پابند بیانست
کام سگ دانی وقادر بر عطائے آں توئی

گر بسنگے می زنی خود مالکِ جان و تنی
وربہ نعمت می نوازی منّتِ منّاں توئی

پارۂ نانے بفر ماتا سوئے من افگنند
ہمّتِ سگ ایں قدر دیگر نوال افشاں توئی

من کہ سگ باشم زکوۓ تو کجا بیروں روم
چوں یقیں دانم کہ سگ رانیز و جہ ناں توئی

در کشادہ خواں نہادہ سگ گرسنہ شہ کریم
چیست حرفِ رفتن و مختار خوان وزاں توئی

دور بنشینم زمیں بوسم فتم لابہ کنم
چشم در توبندم و دانم کہ ذوالا حساں توئی

للہ العِزّۃ سگِ ہندی و در کوئے تو بار
آرے ابن رحمۃ اللعالمین اے جاں توئی

ہر سگےرابر درِ فیضیت چناں دلم می دہند
مرحبا خوش آؤ بنشیں سگ نۂ مہماں توئی

گر پریشاں کرد وقت خادمانت عَو عوم
خامش اہل درد راممپسند چوں درماں توئی

وائے من گر جلوہ فرمائی ومن ماند بمن
من زمن بستاں وجالیش درد لم منشاں توئی

قادری بودن رضؔا رامفت باغ خُلد داد
من نمی گفتم کہ آقا مایۂ غفراں توئی

 

حدائقِ بخشش

 

...

Masnavi Rad e Imsaliya

مثنوی رد ّامثالیہ

گریۂ کن بلبلا از رنج وغم
چاک کن اےگل گریباں ازام

سنبلا از سینہ برکش آہِ سرد
اے قمراز فرطِ غم شوروی زرد

ہاں صنوبر خیز و فریادی بکن
طوطیا جز نالہ ترک ہر سخن

چہرہ سُرک ازا اشک خونی ہر گلیست
خوں شواے غنچہ زمانِ خندہ نیست

پارہ شواے سینۂ مہ ہمچو من
داغ شو اے لالۂ خونیں کفن

خرمن عیشت بسوز اےبرق تیز
اے زمیں بر فرق خود خاکے بریز

آفتا با آتش غم بر فروز
شب رسید اے شمع روشن خوش بسوز

ہمچو ابراے بحر در گریہ بجوش
آسماناجامۂ ماتم بپوش

خشک شو اے قلزم از فرطِ بکا
جوش زن اے چشمۂ چشم ذکا

کن ظہور اے مہدی عالی جناب
برزمین آعیسی گردوں قباب

آہ آہ از ضعفِ اسلام آہ آہ
آہ آہ از نفس خود کام آہ آہ

مرد ماںشہوات رادیں ساختند
صد ہزارں رخہنا اند اختند

ہر کہ نفسش رفت را ہےاز ہوا
ترک دیں گفت و نمودش اقتدا

بہر کار ے ہر کرا گفتہ تعال
سر قدم کردہ نمودش امتثال

ہر کر اگفت ایں چنیں کن اے فلان
گفت لبیک وپذیر فتش بجاں

آں یکےگویاں محمد آدمی ست
چوں من ودروحی او رابرتریست

جز رسالت نیست فرقے درمیاں
من برادر خورد باشم اُوکلاں

ایں نداند از عَمیٰ آں ناسزا
یا خودست ایں ثمرۂ ختمِ خدا

گر بود مرلعل رافضل و شرف
کے بودہم سنگ اوسنگ وخزف

آں خزف افتادہ باشد برزمیں
بس ذلیل وخوار وناکارہ مہیں

لعل باشد زیبِ تاجِ سروراں
زینت وخوبی گوشِ دلبراں

واں دمی کز خلق مذبوحی جہد
کےبفضلِ مشک اذ فرمی رسد

بوئے اوکردہ پریشاں صدمشام
جامہا ناپاک از مسّش تمام

(۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔ ۔)
مدحت مشک اطیب الطیب ازنبی

مشکِ اذفر روح را بخشد سرور
ہمچو بوئے سُنبل گیسوئے حور

شامہ از بوئےاور شک جناں
ہم معطر زو قبائے مہو شاں

مولویٍ معدن راز نہفت!
رحمۃ اللہ علیہ خوش بگفت

‘‘کار پاکاں را قیاس از خود مگیر
گرچہ ماند در نوشتن شیر و شیر
’’
ہے چہ گفتم ایں چنیں شبہ شنیع
کے بودستایانِ آں قدر رفیع

لعل چہ بود جوہری یا سرخیئے
مشک چہ بود خون ناف وحشیئے

مصطفیٰ نورِ جناب امرکُن!
آفتاب بُرج عِلم مِن لّدُن

معدنِ اسرار علّام الغیوب
برزخ بحرین امکان ووجوب

بادشاہِ عرشیان وفرشیاں
جلوہ گاہِ آفتاب کن فکاں

راحت دل قامتِ زیبائے او
ہر دو عالم والہ وشیدائےاو

جانِ اسماعیل بر رُویش فِدا
از ُدعا گویاں خلیل مجتبیٰ

گشت موسیٰ در طویٰ جویانِ اُو
ہست عیسیٰ از ہوا خواہانِ اُو

بندگانش حور و غلمان وملک
چاکر انش سبز پوشانِ فلک

مہر تابانِ علوم لم یزل
بحر مکنوناتِ اسرارِ ازل

ذرّۂ زاں مہر بر موسیٰ دمید
گفت من باشم بعلم اندر فرید

رشحۂ زاں بحر برخضر اوفتاد
تاکلیم اللہ راشُد اوستاد

پاس ورا زیں قدر شاہِ انبیاء
لیک مجبورم زفہم اغبیا

وصفِ اواز قدرتِ انساںوراست
حاش للہ ایں ہمہ تفہیم راست

لذّت دیدار شوخے سیم تن
ماہ روئےدلبر غنچہ دہن

فتنہ آئینے خراماں گلشنے
رشک گل شیریں ادا نازک تنے

گر بخواہی فہم اُو مروی کند
گوز عشق و حسن تا آگہ بود

ناکشیدہ منتِ تیر جفا
لب بفریادو فغان نا آشنا

دل نہ شد خوں نابہ دریا دلبے
بر لبش نامد زہجراں یاریے

مرغ غفلش بے پردبالے شود
جز کہ گوئی چوں شکر شیریں بود

گر چہ خود داند اسیر دل رُبا
از کجا ایں لذّت وشکر کجا

زیں مثل تومی شدی از نیش نوش
لیک من بارِ دِگر رفتم زہوش

تامن از تمثیل می کردم طلب
بازرفتم سوئے تمثیل اے عجب

زیں کرو فرور عجب واماندہ ام
حیرت اندر حیرت اندر حیرتم

ایں سخن آخر نہ گردو ازبیاں
صَد اَبد پایاں رَود اوہمچنان

نیست پایا نش اِلیٰ یوم التناد
ختم کن واللہ اعلم بالرشاد

خامشی شُد مہر لبہائے بیاں
باز گرداں سوئے آغازش عناں

ایں چنیں صدبا فتن انگیختند
بر سرِ خود خاکِ ذلت ریختند

فرقۂ دیگر زاسماعیلیاں
بستہ در توہین آں سُلطاں میاں

دردلِ شاں قصد تازہ فتنہا
برلبِ شاں ایں کلامِ ناسزا

گربہ شش طبقات زیرین زمیں
حق فرستاد انبیا ومرسلیں

شش چُو آدم شش چو موسیٰ شش مسیح
شش خلیل اللہ شش نوح ذبیخ

ہمدر انہا شش چوختم الانبیا
مِثل احمد در صفات اعتلا

با محمد ہر یکے دارد سرے
در کمالِ ظاہری وباطنے

پارہ شُد قلب و جگر زیں گفتگو
اِحْذَرُوْ ا یٰااَیُّھَاَالنَّاسُ حْذَرُوْا

الحذر اے دل زشعلہ زادگاں
پائے ازز نجیر شرع آزاد گاں

مصطفیٰ مہر یست تاباں بالیقیں
منتشر نورش بہ طبقات زمیں

مستنیر ازتابشِ یک آفتاب
عالمے واللہُ اعْلمَ بِالصّواب

گرچہ یک باشد خود آںمہرے سنی
احو لانش ہفت بنیند از کجی

دوہمی بینند یک را احولاں
الاماں زیں ہفت بیناں الأماں

چشم کج کردہ چو بینی ماہ را
زا حولی بینی دو آں یکتاہ را

گوئی از حیرت عجب امریست ایں
خواجہ دو شد ماہ روشن چسیت ایں

راست کردی چشم و شد رفع حجاب
یک نماید ماہِ تاباں یک جواب

راست کن چشمِ خود از بہر خدائے
ہفت بیں کم باش اے ہرزہ درائے

اےبرادر دست در احمد بزن
برکجی نفسِ بد دیگر متن

رد تشبّث کن بذیل مصطفیٰ
احولی بگذار سو گندِ خدا

پندہا دادیم وحاصل شدا فراغ
مَاعَلَیْنَا یَااَخِیْ اِلَّاالبَلَاغ

در دو عالم نیست مثل آں شاہ را
در فضیلتہا ودر قرب خدا

ماسوی اللہ نیست مثلش از یکے
بر تراست ازوےخدا اے مہتدے

انبیائے سابقیں اے محتشم!
شمعہا بودند درلیل وظلم

درمیان ظلمت وظلم وگلو
مستنیر از نور ہریک قوم اُو

آفتابِ خاتمیّت شُد بلند
مہر آمد شمعہا خامش شُدند

نورِ حق از شرق بمیثلی بتافت
عالمی از تابش اوکام یافت

دفعۃً برخاست اندر مدحِ او
اززبانہا شور لا مثل لہٗ

لیک شپرنا پذیر فت از عناد
درجہاں ایں بے بصر یارب مباد

چشمہا بودند ایں ربانیاں
مزرع دل بہر یارب از فیض شاں

ابر آمد کشتہا سیراب کرد
نخلہائے خشک راشاداب کرد

حق فرستاد ایں سحاب با صفا
کے یُطَہر نا ویذہب رِجْسنا

بارش او رحمت ربّ العلیٰ
شور رعدش رحمۃ مہداۃ انا

رحمتش عام است بہر ہمگناں
لیک فضلش خاص بہر مومناں

چوں نئی بے مثلیش رامعترف
کے شوی از بحر فیضش مغترف

نیست فضلش بہر قومِ بے ادب
یخْطِفُ اَبْصَارَہُمْ بَرقُ الْغَضَب

چوں ببینند آں سحاب ایناں زدُور
عَارِضٌ مُّمْطر بگوینداز غرور

بَلْ ہُوَمَا اسْتَعْجلُوْا خِزْیٌ عَظِیم
ارسلت رِیْحٌ بِتَعْذِیْبٍ اَلِیم

فیض شد با غیظ گرمِ اختلاط
حبذا ا برے عجب خوش ارتباط

خرمنے کش سوخت برق غیظ اُو
گفت قرآں ‘‘السقر’’ مثویٰ لہٗ

مزرعے کش آب دادآں بحر جود
حق بتنزیل مبیں وصفش نمود

قُلْ کَزَرْعٍ اَخْرَجَ الشَّطْأَ اِلیٰ
آزَرَ فَاسْتَغْلَظَ ثُمَّ اسْتَوٰیٰ

یُعْجِبُ الزُّرّاَعْ کَالْمَاءِ المَعِیْن
کے یَغِیْظُ الْکَافِریْنَ الظّالِمِیْن

ابرنیسان ست ایں ابرِ کرم
دُرِّ رخشاں آفریں در قعریم

قطرۂ کزوے چکید اندر صدف
گوہر رخشندہ شد با صد شرف

بحرِ زاخر شرعِ پاک مصطفیٰ
داں سدف عرشِ خلافت اے فتا

قطرہا آں چار بزم آرائے اُو
زانکہ اوکل بودوشاں اجزائے اُو

برگہائے آں گل زیبا بُدند
رنگ وبوئے احمدی می واشتند

قصد کارے کردآں شاہِ جواد
ہر یکے اِنّی لہٗ گویاں ستاد

جنبش اَبرو نہ تکلیفِ کلام
خود بود ایں کار آخر والسلام

آں عتیق اللہ امام المتقیں
بود قلب خاشع سلطانِ دیں

واں عمر حق گو زبان آنجناب
ینطق الحق علیہ والصواب

بود عثماں شرمگیں چشم نبی
تیغ زن دستِ جوادِ اوُ علی

نیست گردست نبی شیر خدا
چوں یداللہ نام آمد مر اُورا

دستِ احمد عیندستِ ذاولجلال
آمد اندر بیعت واندر قتال

سنگریزہ می زندستِ جناب
مَارَمَیْتَ اِذْ رَمَیْت آید خطاب

وصف اہلِ بیعت آمد اے رشید
فَوقَ اَیْدِیْہِمْ یَدُاللہ المجید

شرح ایں معنی بروں آز اگہی ست
پانہا دن ادریں رہ بیر ہی ست

تا ابد گر شرح ایں معضل کنم
جز تحیّر ہچ نبود حاصلم

رَبَّنا سُبْحَانَکَ لَیْسَ لَنَا
عِلْم شَئٍ غَیْرَ مَاعَلَّمْتَنَا

گفتہ گفتہ چوں سخن ایں جار سید
خامۂ گوہر فشاں داماں بچید

ملہم غیبی سروش راز داں
دامنم بگرفت کای آتش زباں

درخور فہمت نباشد ایں سخن
بس کن وبیہودہ وش خامی مکن

اصفیا ہم اندریں جاخامشند
ازمی کلت لِسَانہ بیہشذ
!
راز ہا بر قلب شاں مستور نیست
لیک افشا کر دنش دستور نیست

ہر کجا گنجی ودیعت واشتند
قفل بردر بہر حفظش بستہ اند

دردِ دل شاں گنج اسرار اے اخو
بر لب شاں قفل امر انصتوا
!
روزِ آخر گشت وباقی ایں کلام
ختم کُن اِنِّیْ لَہٗ طَرفُ التّمام

ختم کُن اِنِّیْ لَہٗ طَرفُ التّمام
نغز گفت آں مولوی متند

راز مارا روز کےگنجا بود
الغرض شد مثل آں عالی جناب

سایہ ساں معدوم پیش آفتاب
متفق بروےہمہ اسلامیاں

سنیا بربد عتیاں مستہاں
ممتنع بالغیر داند یک فریق

ممتنع بالذات دیگر اےرفیق
وا دریغا کردہ ایں قومِ عنید

خرق اجماعے بدیں قولِ جدید
اللہ اللہ اے جہولانِ غبی

تابکے بیدینی وفتنہ گری
مصطفیٰ وایں چنیں سوء الادب

ایں قدر ایمن شدید ازا خذرب
سابع سبعہ مگوئید از عناد

اِمْتَہُوْا خَیْرًالّکُمْ یَوْم التَّنَاد
روز محشر چوں خطاب آید زعرش

اے نطیقانِ فلک سکّانِ فرش
ہیچ می بینید در ارض وسما
!
مثل وشبہ بندۂ ما مصطفیٰ
یک زباں گویند نے نے اے کریم

کَس عدیلش نیست باللہ العظیم
آنچناں کا ندر ازل زارواحِ ما

از اَلَسْتے خاست بے پایاں بلےٰ
لا جرم آنروز زیں قولِ وخیم

توبہ ہاظاہر کنند از ترس وبیم
معترف آیند بر جرم وخطا

معذرت آرند پیش کبریا
کایخدا از فضلِ اوغافل بدیم

شمس پیش چشمِ ماجابل بُدیم
رَبَّنَا اِنَّاظَلَمْنَا رحم کن

جاہلانہ گفتہ بودیم ایں سخن
پردہا بر چشم ما افتادہ بود

رحم کن برجا ہلاں رحم اے ودود
نفسِ ما انداخبت مارا در بلا

وائے بر ماؤینا دانی ما!
عذر ہا در حشر با شدنا پذیر

قاریا! بر خواں اَلَمْ یَاْتِ النَّذِیر
سخت روزے باشد آں روز رالاماں

باختہ ہوش وحواس قدسیاں
واحد قہار باشد در غضب

یَجْعَلُ الْوِلْدَانُ شیْبَا فِی التَّعَب
زہر ہا در باختہ افلاکیاں

رنگ از چہرہ پریدہ خاکیاں
دو گروہ باشند مسعود ولئیم

کل فرق کان کا لطود العظیم
رَبِّ سَلِّم التجائے انبیاء

شور نفسی برزبان اولیاء
برلب آمد نامِ آں روزِ سیاہ

موی برتن خاستم یا رب پناہ
اعتراف جُرم وتوبہ اے اَرِیب

درچنیں روزِ سیہ ناید عجیب
کیں جہولاں راز طعن (۔۔۔

ہم بدنیا کیک در موزۃ فتاد
شاں بیک جائے زمانِ گیرو دار


ہمچو پائے سوختہ نامد قرار
تاجِ مثلیّت گہے برسرنہند

گہ خطاب خاتمیّت می دہند
گاہ بالذات ست آں ختم اے ہمام

گاہ بالعرض آمد و تخییل خام
نو نیازانِ کتابِ اضطراب

ایں چنیں کردند صد ہا انقلاب
اندریں فن ہر کہ اوستادی بود

کے بچندیں قلبہا قانع شود
می رسد ازوے بہر فرضے نبی

شفۂ معزولی از پیغمبری
گہ قناعت کن گزشتہ از طمع

بر ہدایت حسب عز من قنع
از نبوت وز نزول جبرائیل

قصد ما بودست ارشاد السبیل
معنی شمس است برگِ نسترن

موجِ عمّان شرح نسرین و سمن
آہوے چین ست مقصود از سما

مرحبا تاویل اطہر مرحبا
الغرض سیماب وش در اضطراب

سد تپیدن کردہ ایں قوم عجاب
چند در کوئے جبل بشتافتند

لیک راہِ مخلصی کم یافتند
من فدائے علم آں یکتا شوم

حبذا دانائے راز مکتتم
کرد ایمائے بریں فتنہ گری

قرنہا پیش از وجودش درنبی
احمد ابنگر کہ ایناں چوں زدند

بہر تو امثال از کفر نژند
اوفتادند از ضلالت در چہے

پے نبردند از عمی سوئے رہے
تابکے گوئی دِلا از این وآں

بر دُعا کن اختتامِ ایں بیاں
نالۃ کن بہرِ دفع ایں فساد

از تہ دل دونہٗ خُرط القتاد
اے خدا اے مہرباں مولائے من

اے انیس خلوقت شہبائے من
اےکریم وکار سازِ بے نیاز

دائم الاحساں شہِ بندہ نواز
اے بیادت نالۂ مرغِ سحر

اے کہ ذکرت مرہم زخمِ جگر
اے کہ نامت راحت جان ودِلم

اے کہ فضل تو کفیل مشکلم
ہر دو عالم بندۂ اکرام تو

صدچوں جانِ من فدائے نامِ تو
ماخطا آریم و تو بخشش گنی

نعرۂ ‘‘اِنِّیْ غَفُوْرٌ’’ می زنی
اللہ اللہ زیں طرف جرم و خطا

اللہ اللہ زاں طرف رحم وعطا
زہر ماخواہیم وتوشکروہی

خیر را دانیم شر از گمرہی
تو فرستادی بما روشن کتاب

می کنی باما با حکامت خطاب
از طفیل آں صراط مستقیم

قوتے اسلام را دہ اے کریم
بہر اسلامے ہزاراں فتنہا

یک مہ وصد داغ فریاد اےخدا
اے خدا بہر جنابِ مصطفیٰ

چار یار پاک وآلِ با صفا
بہر مردان رہت اے بے نیاز

مروماں در خواب ایشاں در نماز
بہر آب گریۂ تردامناں

بہر شور خندۂ طاعت کناں
بہر اشکِ گرم دوراں از نگار

بہر آہِ سرد مہجوراں زیار
بہر جیب چاک عشق نامراد

بہر خونِ پاک مردان جہاد
پُرکن از مقصد تہی دامانِ ما

از تو پذر فتن زما کردن دعا
ہچ می آید زدستِ عاجزاں

جز دُعائے نیم شب ای مستعاں
بلکہ کارتست اجابت اے صمد

ویں دُعا ہم محض تو فیقت بود
ماکہ بودیم و دعائے ماچہ بود

فضل تو دل داد اے ربِّ ودود
ذرّۂ بر روئے خاک افتادہ بود

آفتابے آمد وروشن نمود
تکیہ بر رب کرد عبدِ مستہاں

اوست بس مارا املا ذو مستعان
کیست مولائے بہ از ربّ جلیل

حَسْبُنَااللہ رَبَّنَا نِعْمَ الْوَکِیْل
چوں یدیں پایہ رساندم مثنوی

یہ تمامش بر کلام بر کلام مولوی
تاختامہ مسک گویند اہلِ دیں

زانکہ مشک ست آں کلامِ مستبیں
چوں فتاد از روزن دل آفتاب

ختم شُد واللہ اعلم بالصّواب

 

 

 

 

...

Rubaiyat e Naatiya

رباعیات نعتیہ
پیشہ مِرا شاعری نہ دعویٰ مجھ کو
ہاں شرع کا البتہ ہے جنبہ مجھ کو
مولیٰ کی ثنا میں حکم مولیٰ کا خلاف
لوزینہ میں سیر تو نہ بھایا مجھ کو


دیگر
ہوں اپنے کلام سےنہایت محظوظ
بیجا سے ہے المنتہ للہ محفوظ
قرآن سے میں نے نعت گوئی سیکھی
یعنی رہے احکامِ شریعت ملحوظ

دیگر
محصُور جناندانی دعالی میں ہے
کیا شبہ رضا کی بے مثالی میں ہے
ہر شخص کو اِک وصف میں ہوتا ہے کمال
بندے کو کمال بے کمالی میں ہے

دیگر
کس منھ سے کہوں رشک عنادل ہوں میں
شاعر ہوں فصیح بے مماثل ہوں میں
حقا کوئی صنعت نہیں آتی مجھ کو
ہاں یہ ہے کہ نقصان میں کامل ہوں میں

دیگر
توشہ میں غم واشک کا ساماں بس ہے
افغانِ دلِ زار حُدی خواں بس ہے
رہبر کی رہِ نعت میں گر حاجت ہو
نقشِ قدمِ حضرت حساں بس ہے


دیگر
ہر جاہے بلندی فلک کا مذکور
شاید ابھی دیکھے نہیں طیبہ کے قصور
انسان کو انصاف کا بھی پاس رہے
گو دور کے ڈھول ہیں سُہانے مشہور

دیگر
کس درجہ ہے روشن تن محبوب اِلٰہ
جامہ سے عیاں رنگ بدن ہے واللہ
کپڑے یہ نہیں میلے ہیں اس گل رضؔا
فریاد کو آئی ہے سیاہی گناہ

دیگر
ہے جلوہ گہِ نورِ الٰہی وہ رُو
قوسین کی مانند ہیں دونوں ابرو
آنکھیں یہ نہیں سبزۂ مژگاں کے قریب
چرتے ہیں فضائے لامکاں میں آہو

دیگر
مَعدوم نہ تھا سایۂ شاہِ ثقلین
اس نور کی جلوہ گہ تھی ذات حسنین
تمثیل نے اس سایہ کے دو حصے کیے
آدھے سے حسن بنے ہیں آدے سے حسین

دیگر
دنیا میں ہر آفت سے بچانا مولیٰ
عقبےٰ میں نہ کچھ رنج دکھانا مولیٰ
بیٹھوں جو دَرِ پاک پیمبر کے حضور
ایمان پر اس وقت اٹھانا مولیٰ

دیگر
خالقِ کے کمال ہیں تجدد سے بَری
مخلوق نے محدود طبیعت پائی
بالجملہ وجود میں ہے اِک ذات رسول
جس کی ہے ہمیشہ روز افزوں خوبی

دیگر
ہوں کردو تو ردوں کی بنا گر جائے
ابروجو کھچے تیغ قضاکِر جائے
اے صاحب قوسین بس اب رد نہ کرے
سہمے ہووں سے تیر بلا پھرجائے

دیگر
نقصان نہ دے گا تجھے عصیاں میرا
غفران میں کچھ خرچ نہ ہوگا تیرا
جس سے تجھے نقصان نہیں کردے معاف
جس میں تیرا کچھ خرچ نہیں ہے ومولیٰ

(حدائقِ بخشش)

 

 

...